Mare Nummer 25     07 april 2011

25

FOTO:
Langstudeerboete onder vuur
Wetsvoorstel Zijlstra is juridische gatenkaas, aldus Leidse hoogleraar

Het wetsvoorstel van staatssecretaris Halbe Zijlstra om het collegegeld voor langstudeerders te verhogen, rammelt aan veel kanten. Dat blijkt uit een advies dat advocatenkantoor Stibbe in opdracht van de studentenorganisaties ISO en LSVb heeft opgesteld.

DOOR VINCENT BONGERS Eerder was de Raad van State al zeer kritisch over het plan. De Leidse hoogleraar staats- en bestuurrecht Tom Barkhuysen is verbonden aan het kantoor en een van de juristen die het voorstel eens goed tegen het licht hield.

Volgens Barkhuysen zijn er drie belangrijke knelpunten. Een van deze kwesties kwam nog niet eerder aan de orde in de discussie over de langstudeerdersboete.

‘Het wetsvoorstel gaat daar in tegen het VN-verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (IVESCR)’, legt Barkhuysen uit. ‘Daarin is bepaald dat alle ondertekenaars nastreven geleidelijk kosteloos hoger onderwijs voor een ieder in te voeren.’

Het is duidelijk dat het wetsvoorstel hier niet aan voldoet. ‘Onder dat verdrag heeft de Nederlandse overheid zijn handtekening gezet’, zegt Barkhuysen. ‘Dan moet het kabinet zich er ook aan houden. De commissie in Genčve die toezicht houdt op de naleving van het verdrag heeft al eerder kritiek geleverd op de hoge kosten voor studenten in Nederland.’Het wetsvoorstel scheert ook alle studies over een kam. Maar niet alle studies zijn even zwaar. ‘Toch worden ongelijke gevallen gelijk behandeld en dat mag niet’, aldus Barkhuysen.

Ook is er geen hardheidsclausule opgenomen in de plannen. ‘Voor studenten die bijvoorbeeld ziek zijn geweest of voor een ziek familielid hebben gezorgd, wordt geen uitzondering gemaakt.’Zijlstra verwijst studenten met financiële problemen door naar de profileringfondsen van de universiteit. ‘Maar je mag niet de verantwoordelijkheid doorschuiven naar een andere partij, terwijl bovendien niet verzekerd is dat dit fonds in alle vereiste gevallen zal uitkeren.’.

Een belangrijke kwestie is ook dat studenten die al aan hun opleiding begonnen zijn, worden geconfronteerd met regeling. ‘Er wordt een maatregel met terugwerkende kracht voorgesteld. Het rechtszekerheidsbeginsel wordt dan aangetast.’

De staatssecretaris stelt dat studenten er niet van uit mogen gaan dat ze elk jaar hetzelfde collegegeld betalen. ‘Kijk, dat er rekening wordt gehouden met bijvoorbeeld inflatiecorrectie, is wel te begrijpen’, zegt Barkhuysen. ‘Maar het gaat hier om een toename van 3000 euro. Daar hebben de studenten zich niet op kunnen voorbereiden.’

Het kabinet presenteert de boete ook als een maatregel om het studierendement te verhogen. ‘Maar er wordt in het wetsvoorstel nauwelijks op ingegaan waarom juiste deze zware ingrepen nodig zijn.’

Ook als het alleen om het geld gaat, staat Zijlstra niet sterk. Een bezuinigingsmaatregel kan volgens Barkhuysen in bepaalde omstandigheden rechtmatig zijn maar dan moet deze wel voldoende gemotiveerd worden. En dat is hier niet het geval. Minister van financiën Jan Kees de Jager liet al eerder weten dat de boete niet nodig is om de bezuinigingsdoelstelling te halen.

Als de Eerste en Tweede Kamer desondanks toch akkoord gaan met het voorstel, stappen de studentenorganisaties naar de rechter.Barkhuysen hoopt dat het niet zo ver komt. ‘De Tweede Kamer zou hier eigenlijk al voor moeten gaan liggen en met amendementen het voorstel aanpassen.’ 12 april debatteren de Kamerleden over de boete. Volgens Zijlstra is het voorstel voldoende juridisch dichtgetimmerd.

De SGP kan nog een belangrijke rol gaan spelen in de komst van de boete. De partij wil de invoering van de maatregel uitstellen omdat het niet ‘in de haak is’ dat huidige studenten ook onder de regeling vallen. Het kabinet heeft de steun van de SGP nodig mocht het voorstel de Eerste Kamer halen. De partij wil een overgangsregeling.

Deel op Facebook

Tweet
Deel op Facebook