BRIEVEN - MARE 21, 19 februari 2004

Parawijsbegeerte
Professor Hans Gerding gaf in Mare 16 een interview waarin hij zegt dat er sterke aanwijzingen zijn voor het bestaan van paranormale fenomenen. Het interview gaat overigens uitsluitend over parapsychologie, en zijn benoeming in Leiden ziet hij als ‘erkenning voor het vakgebied‘. Nadat ik mij in Mare 17 hierover had beklaagd, laat Gerding in Mare 19 weten dat mijn reactie enkele onjuistheden bevat. Ten eerste, hij is geen hoogleraar in de parapsychologie, maar in de theosofie. Oh? Hoe had ik dat moeten weten na zo‘n interview, ik ben helaas niet helderziende. En theosofie, madame Blavatsky…. ik ben ook niet echt gerustgesteld.
Gerding wijst op een nieuwe meta-analyse waaruit blijkt dat de resultaten weer wel significant zijn - helaas gepubliceerd in het Journal of Parapsychology. Maar dat laatste doet er eigenlijk niet toe. We kunnen nog wel even doorgaan met de welles-nietes discussie, die is namelijk al ruim 150 jaar gaande - opvallende claims, enige tijd later weer onderuit gehaald. Het is een geschiedenis van fraude, slordigheid en goedgelovigheid, de vooruitgang is nul. Er zijn parapsychologen die hun best doen om deugdelijk onderzoek te doen, maar lees eens het ontnuchterende artikel van een voormalig onderzoekster, die uitlegt waarom u de gepubliceerde verslagen moet wantrouwen: http://www.csicop.org/si/2001-03/conciousness.html.
Ook wijst Gerding op Jessica Utts, die volgens hem geconcludeerd heeft dat verder onderzoek naar deze anomalie gerechtvaardigd is. Dat lijkt me een understatement. Een search op internet laat zien dat J. M. Utts een veelgevraagd spreekster is die stellig beweert dat het bewijs geleverd is, en dat verder onderzoek om skeptici te overtuigen zinloos is. In 1995 brachten zij en de psycholoog Ray Hyman onafhankelijke rapporten uit over experimenten die de Amerikaanse Defence Intelligence Agency (DIA) tot die tijd in het geheim had laten doen. Utts kraaide victorie, Hyman vond dat er niets bewezen is. De DIA heeft het project gestaakt.
Ten slotte maakt Gerding bezwaar tegen het feit dat ik hem een ‘gelovige‘ heb genoemd - hij vindt dat de gegevens bekeken moeten worden ‘met een onbezwaard gemoed‘. Misschien zou het goed zijn om de gegevens eerst te verzamelen met een onbeneveld gemoed. Het tijdschrift Skepter heeft een onderzoek van Wezelman, Gerding en Verhoeven (1997) verklaard tot de ‘meest buitenissige Ganzfeldstudie‘(www.skepsis.nl/honorton.html). Dit op grond van het feit dat de deelnemers cannabis gebruikten en allerlei hekserij-achtige rituelen ondergingen, waaronder ‘contactmagie‘. Het artikel vermeldt helaas niet of alle controles werden uitgevoerd. Die omissie kan ik wel begrijpen, misschien hebben de auteurs slechts vage herinneringen aan het experiment. In deze studie is namelijk op creatieve manier omgegaan met het zgn. ‘observer effect‘ - het feit dat begaafde telepathen hun vaardigheden verliezen als er een skepticus in de buurt is: ‘Authors, colleagues and friends were the only subjects taking part‘ (http://a1162.fmg.uva.nl/~djb/psi/ejap/1996.2/). Met dit soort studies worden meta-analyses niet echt zinvol.
Waar maak ik me nu eigenlijk druk om, zult u misschien denken? Ieder z‘n hobby, en misschien kan de faculteit Wijsbegeerte nog gezellige seances organiseren waarbij de geest van Timothy Leary wordt opgeroepen, die opdracht zal geven om ‘Praesidium Libertatis‘ te laten vervangen door ‘Turn on, Tune in, Drop out‘. Lijkt me erg leuk, maar het punt is dat de psychologie al te veel geplaagd wordt door pseudowetenschappelijke stromingen, die zich niet zonder slag of stoot weer laten verwijderen - eentje heeft de halve vorige eeuw gedomineerd. Verder, om Gerding te citeren, het legitimeert de parapsychologie - in de ogen van studenten maar ook in de ogen van het publiek. De alternatieve hulpverlening is vergeven van de charlatans die kwetsbare mensen geld uit de zak kloppen met dubieuze praktijken. Natuurlijk kan iemand niet zo maar verantwoordelijk worden gehouden voor het misbruik van zijn hobby, maar met ongefundeerde claims (www.skepsis.nl/druten-2.html) wordt wel een goedgelovig klimaat gecreëerd. Theosofie, parapsychologie - er is inderdaad genoeg maatschappelijke belangstelling voor. Maar zou de Universiteit Leiden ook een astroloog benoemen? Een creationist dan, of een alchemist? Ik hoop dat de universiteit ervoor zal waken dat een leerstoel misbruikt wordt voor de legitimatie van pseudowetenschap.
Willem van der Does
universitair hoofddocent psychologie
Dit is een reactie op dit artikel

New World Garbage

Regarding David McMullen‘s column in last week‘s Mare (English page), thankfully anti-Americanism is vigorously alive and well throughout the globe. It is also understandable that Americans like McMullen in their eternal shame still try to convince the rest of the world that they are not all hysterical, gluttonous, warmongering bullies. But as far as Europeans embracing American popular culture goes, McMullen should lose his illusion pronto. The average European is only morbidly and momentarily fascinated by non-events like the exposure of Janet Jackson‘s limp, pathetic and incongruous right breast, and the wildly exaggerated reaction it received in his mother country. Europe‘s fascination is as fleeting as a glance through the gossip tabloids in the dentist‘s waiting room.
Furthermore, active, non-violent anti-Americanism should be roundly encouraged and applauded. It is a sad fact that Bush and his cronies are NOW in a position to implement the hydrogen/purified water option offered by American scientists, thus solving for good the drinking water problem for the whole planet, but they choose not to. It has nothing to do with economics, for this brilliant scheme would cost per annum less than a month‘s war in Iraq. It is mind stunningly criminal that the decision by this American government to keep Third World countries starving and thirsty is purely political. And remember that the average American consumes twenty times as much per day as a Mexican and up to thirty times as much as a Chinese citizen. Our prosperous American cousins create most of the world‘s garbage, and then greedily veto any attempt to curtail their obscene consumption.
As one famous tennis-playing compatriot of McMullen put it: ‘Mr Bush, you can‘t be serious. You‘re a disgrace to humanity!‘
But McMullen and other Americans should continue to feel free to cross the pond and accentuate the positive, just let them make damn sure they eliminate the negative by using their votes this coming November to rid this suffering planet of the most disastrous president in modern history.
Read My Lips and Mark My Words, Mister McMullen, with Bush in power it is quite simply every world citizen‘s solemn duty to be peacefully but persuasively anti-American.

God Bless America... with some common sense.
Fred Caren
publicist
Dit is een reactie op deze column